ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ
TRANSPORTATIONS
ΑΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ + ΑΣΤΙΚΟ ΠΡΕΣΙΝΟ / URBAN SPACE + URBAN GREEN SPACE Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ / THE POWER OF WATER ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ / ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ
BIODIVERSITY / INTERCULTURALISM ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΙΠΑ / INDUSTRIAL REMNANTS ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ / TRANSPORTATIONS ΤΟΠΙΟ / LANDSCAPE    
   
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
   
 
 
  
 
BACK PRINT SEND TO A FRIEND [-]Α[+]
Δημοτικό κέντρο πολλαπλών χρήσεων «Αγορά της Χαλκίδας»
Rosalba Lombardo, αρχιτέκτων

Από τον κοινό παρατηρητή μπορεί να διαφύγει η σπουδαιότητα ενός κτηρίου ή, ακόμη χειρότερα, ενός ολόκληρου αστικού συμπλέγματος. Αυτό ακριβώς έχει συμβεί με την Αγορά της Χαλκίδας! Όταν, όμως, ο «παρατηρητής» είναι η ίδια η αυτοδιοίκηση, τότε η κατάσταση γίνεται προβληματική, γιατί, βέβαια, ο ίδιος ο πρώτος πολίτης της πόλης και οι συνεργάτες του οφείλουν να διαπαιδαγωγήσουν τους πολίτες, να τους προσανατολίσουν στην οπτική της διατήρησης.

«Η συντήρηση στρέφεται προς ένα στόχο, που είναι η αξιοποίηση· ασκείται σε ένα αντικείμενο που, από τη στιγμή που μπορεί να χρησιμοποιηθεί, έχει χρησιμότητα και, κατά συνέπεια, είναι ένα αγαθό· ασκείται από ένα υποκείμενο που μπορεί να είναι δημόσιο ή ιδιωτικό, είναι παραγωγός πλεονεκτημάτων (δηλ. χρησιμότητα προς όφελος και συμφέρον των απλών πολιτών ή του συνόλου».[1]
Στην περίπτωση που το αντικείμενο είναι μια ιστορική μαρτυρία για όλη την κοινωνία –όπως στην περίπτωσή μας– η συντήρησή του, που είναι πάντοτε μια οικονομική πράξη, δηλαδή παράγει ωφέλεια, τότε προσλαμβάνει μια ιδιαίτερη έννοια: γίνεται πράξη με τελικούς σκοπούς πολιτιστικούς και ανθρωπιστικούς.

Σ’ αυτήν την περίπτωση η ανακαίνιση, που είναι το τεχνικό μέσον, απαιτεί μια μεθοδολογία ιστορικο-κριτική, που έχει σκοπό να εκφράσει το κριτήριο της αξίας, μια προεισαγωγή που είναι αναγκαία για κάθε πρακτική δραστηριότητα.[1] Ευτυχώς για την Αγορά της Χαλκίδας, όταν οι εκσκαφείς ήταν έτοιμοι να εξαφανίσουν κάθε ίχνος της, καταφέραμε να εμποδίσουμε αυτή τη νοσηρή πράξη, ζητώντας την παρέμβαση του Υπουργείου Πολιτισμού. Όλα τα μέλη του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, μετά από επανειλημμένες και ενδελεχείς αυτοψίες, αναγνώρισαν την Αγορά ως πολιτιστικό αγαθό, μέσω ενός κριτηρίου αξίας, βάσει μιας ιστορικο-κριτικής νομιμότητας. Πράττοντας με αυτόν τον τρόπο «έδεσε» το παρελθόν με το παρόν, μέσω μιας τεχνικής ενέργειας που θα επιτρέψει να μεταφερθεί αυτό το αγαθό στο μέλλον.

Μολονότι σήμερα η Αγορά εμφανίζεται σε στάδιο προχωρημένης παρακμής, εγείρεται για έναν αρχιτέκτονα το καθήκον να αναγνωρίσει την ενδογενή, ουσιώδη αξία του έργου. Η αναγνώριση, λοιπόν, του έργου τέχνης στο σκοπό της διάσωσής του· έργου τέχνης που το προσεγγίζουμε ως μνημείο, και μιλάμε για μνημείο όταν αναφερόμαστε στην Αγορά της Χαλκίδας. Ένα μνημείο που είναι όχι απλώς ένα αντικείμενο εξαίρετης ιδιαιτερότητας αλλά πιστοποίηση και μαρτυρία του παρελθόντος.[2]

Η Αγορά της Χαλκίδας είναι ένα μνημείο με ενδότερη ζωή, αποτελεί πρότυπο «συσσωρευμένης διατήρησης»[3]. Η χρήση, η λειτουργία της, όχι μόνο συνάδει με τη φύση της, αλλά αυτή ακριβώς η λειτουργία της εκτείνεται στο χρόνο, ανακυκλώνεται και διαιωνίζεται. Όταν τη διασχίζεις ακούς ακόμη, μυστικό αχό, το θόρυβο από το σύρσιμο των καροτσιών που οι άνθρωποι του μόχθου έσερναν με τα στιβαρά χέρια τους πάνω στο λιθόστρωτο, του οποίου παραμένουν ακόμη εμφανή αποτυπώματα. Η αγορά είναι ένα ζωτικό μέρος της πόλης. Τα κτίσματα στο εσωτερικό της, οι ανοιχτοί χώροι είναι αναντικατάστατα τμήματα της σύνολης οργανικής συγκρότησης της Χαλκίδας.

Η ιστορία της Αγοράς ξεκίνησε με την απόφαση που πάρθηκε για την ανέγερσή της επί δημαρχίας Ηρακλή Γαζέπη στα 1883. Οι εργασίες πρέπει να ξεκίνησαν στα 1885. Ο οργανισμός αποτελείται από την παλαιά Αγορά, κατασκευής 1885, σχήματος Π, με τέσσερα κτήρια στα όρια του τετραγώνου προς τις οδούς Αρεθούσης, Κριεζώτου, τη λεωφόρο Ελ. Βενιζέλου, και τη νεότερη Αγορά, κατασκευής 1931, του αρχιτέκτονα μηχανικού Σόλωνα Κυδωνιάτη. Ο Κυδωνιάτης κλήθηκε να ανακατασκευάσει την εμπρόσθια πλευρά, που, δεδομένης της λεπτής κατασκευής, είχε καταρρεύσει λόγω σεισμού. Ο αρχιτέκτονας ήξερε, σοφά, να την ενσωματώσει με ένα οικοδόμημα νέο και ίσως ενιαίο. Χρησιμοποιώντας υλικά καινούργια για την εποχή (τσιμέντο, σίδερο), επαναπρότεινε τις τρεις εισόδους, όπως ήταν και αρχικά. Αρμονία, συμμετρία, ισορροπία είναι οι κανόνες-οδηγοί του σχεδιασμού, ούτως ώστε το έργο να ενσωματωθεί στο προηγούμενο, γενόμενο ένα «όλον».Το παλαιό και το νέο ενωμένα υπό τους φρενήρεις ρυθμούς της καθημερινής ζωής που εκτυλίσσεται στο εσωτερικό.

Οι παλαιές πετρώδεις κατασκευές σε ένα επίπεδο με υπόγειο περιβάλλον διατηρούν ακόμη καλά στατικά χαρακτηριστικά. Η νεότερη κατασκευή σε δύο επίπεδα με ίση σκεπή βρήκε τον μέγιστο εχθρό της στην ανθρώπινη αδιαφορία.Τα υλικά (τσιμέντο, σίδερο), μη ιδανικά για έκθεση στους ατμοσφαιρικούς παράγοντες, παρουσιάζουν προβλήματα, ιδίως στο στέγαστρο και στις μαρκίζες, όπου η διήθηση του ύδατος έχει δημιουργήσει φαινόμενα διάβρωσης, ενώ είναι εμφανής η ανάπτυξη παρασιτικών φυτών ακριβώς στα σημεία διαχωρισμού των υδάτων, απ’όπου πρέπει να απομακρυνθούν από την κατασκευή.

Εφόσον η Αγορά αναγνωρίζεται ως μνημείο, πρέπει να ασχοληθούμε με τη συντήρησή της και να κατανοήσουμε πόσο σημαντικό είναι να διατηρήσουμε τη λειτουργικότητά της, ώστε, πέραν της συντήρησής της, να παραμείνει ένας ζωντανός οργανισμός, ένας νευραλγικός τομέας της Χαλκίδας. Με τις αρμόζουσες προσαρμογές, τη βελτίωση των χώρων με βάση τις νέες τεχνολογίες και απαιτήσεις μπορεί να ξαναδοθεί ζωή και αξία σ’ αυτόν τον οργανισμό, σ’ αυτό το κέντρο συναλλαγών και εμπορικής δραστηριότητας.

Μένει σ’ εμάς να δούμε ποιες δραστηριότητες θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν στους χώρους που έχουν πέσει σε αχρηστία. Ας μη ξεχνάμε πως στο εσωτερικό της αναπτυσσόταν στα 1902 έκθεση γυναικείας βιοτεχνίας, στεγάσθηκε εκεί το πρώτο Μουσείο της Χαλκίδας, αλλά και στον ίδιο χώρο στεγάσθηκαν το Εργατικό Κέντρο, η Φιλαρμονική του Δήμου κ.ά. Το να διατηρήσουμε ενεργή τη λειτουργία της είναι το μέσον που μας απομένει για να κληροδοτήσουμε στους μεταγενέστερους αυτόν τον οργανισμό, την ιστορία μας, τη μνήμη. Είναι δύσκολο να σκεφτούμε πως ένα δέντρο που απειλούνται οι ρίζες του θα μπορούσε ν’ ανθήσει θαλερό. Η σωτηρία της Αγοράς είναι ένα μέγιστο καθήκον όχι μόνο προς τους πολίτες της Χαλκίδας, αλλά προς όλο τον πολιτισμό. Ένα Αγαθό που αναγνωρίζεται ανήκει σε όλη την κοινωνία.

1. Boscarino, Sul restauro dei monumenti. Milano, Italia 1987.
2. ‘Monumento dal latino moneo: Ricordare, termine che nel tempo si e` sostituito al termine Documento...” G. Carbonara, Orientamenti del restauro in Italia, in L`architetto italiano notiziario bimestrale di architettura, n. 5 Roma, Italia 2005.
3. Διακήρυξη του Άμστερνταμ 1975.

trilitho@otenet.gr

3/03/2007
Αντίλαλος

Η προηγούμενη Δημοτική Αρχή ήταν κατά της κήρυξης ως διατηρητέου μνημείου του κτηρίου της Δημοτικής Αγοράς Χαλκίδας. Η τρίτη εικόνα που δεν είναι τίποτα άλλο από ένα από τα φυλλάδια που κυκλοφορούσαν στην πόλη, δείχνει καθαρά τα αισθήματα της για το μνημείο.

Η νέα Δημοτική Αρχή (2006) έχει εξαγγείλει ότι θα αποκαταστήσει το κτήριο προκειμένου να εξυπηρετήσει τις ανάγκες μιας σύγχρονης αγοράς.



MOnuMENTA

BACK TOP OF THE PAGE