ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ
TRANSPORTATIONS
ΑΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ + ΑΣΤΙΚΟ ΠΡΕΣΙΝΟ / URBAN SPACE + URBAN GREEN SPACE Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ / THE POWER OF WATER ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ / ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ
BIODIVERSITY / INTERCULTURALISM ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΙΠΑ / INDUSTRIAL REMNANTS ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ / TRANSPORTATIONS ΤΟΠΙΟ / LANDSCAPE    
   
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
   
 
 
  
 
BACK PRINT SEND TO A FRIEND [-]Α[+]
Απόφαση ΣτΕ για κατεδάφιση κτηρίων στο Απολλώνιο
ΣτΕ

Αριθμός 494/2013

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ

ΤΜΗΜΑ Ε΄

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 6 Ιουνίου 2012, με την εξής σύνθεση: Ν. Ρόζος, Σύμβουλος της Επικρατείας, Προεδρεύων, σε αναπλήρωση του Προέδρου του Τμήματος και της αναπληρώτριάς του Αντιπροέδρου, που είχαν κώλυμα, Ιω. Μαντζουράνης, Αντ. Ντέμσιας, Σύμβουλοι, Όλ. Παπαδοπούλου, Ελ. Μουργιά, Πάρεδροι. Γραμματέας η Ειρ. Δασκαλάκη.

Για να δικάσει την από 9 Νοεμβρίου 2011 αίτηση:
της XX, η οποία παρέστη με την δικηγόρο XX, που την διόρισε με πληρεξούσιο, κατά της Περιφέρειας Αττικής, η οποία δεν παρέστη,
και κατά της παρεμβαίνουσας XX, η οποία παρέστη με τους δικηγόρους: XX, που τους διόρισε με πληρεξούσιο.
Με την αίτηση αυτή η αιτούσα επιδιώκει να ακυρωθούν: 1) το υπ’ αριθμ. 18/16.9.2010 πρακτικό της Επιτροπής Πολεοδομικού και Αρχιτεκτονικού Ελέγχου της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ανατολικής Αττικής, με το οποίο εγκρίθηκε η κατεδάφιση της οικίας του Κωνσταντίνου Δοξιάδη, στον οικισμό «Απολλώνιο», στη θέση «Άγιος Σπυρίδωνας» Πόρτο Ράφτη και 2) η υπ’ αριθμ. 1273/19.11.2010 άδεια κατεδαφίσεως της Διεύθυνσης Πολεοδομίας Μαρκοπούλου, όπως αναθεωρήθηκε για παράταση της ισχύος της με την πράξη 689/15.7.2011 της ίδιας υπηρεσίας, με την οποία επιτράπηκε η κατεδάφιση της ανωτέρω οικοδομής.

Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως της εισηγήτριας, Παρέδρου Όλ. Παπαδοπούλου. Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε την πληρεξούσια της αιτούσας, η οποία ανέπτυξε και προφορικά τους προβαλλόμενους λόγους ακυρώσεως και ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση και τους πληρεξουσίους της παρεμβαίνουσας, οι οποίοι ζήτησαν την απόρριψή της.

Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου κ α ι Α φ ο ύ μ ε λ έ τ η σ ε τ α σ χ ε τ ι κ ά έ γ γ ρ α φ α
Σ κ έ φ θ η κ ε κ α τ ά τ ο Ν ό μ ο
1. Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση ζητείται η ακύρωση: (α) της πράξεως 3 της οικείας Επιτροπής Πολεοδομικού και Αρχιτεκτονικού Ελέγχου [ΕΠΑΕ] της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης [ΝΑ] Ανατολικής Αττικής, όπως διατυπώθηκε στο πρακτικό 18/16.9.2010 της Επιτροπής αυτής, με την οποία εγκρίθηκε η κατεδάφιση οικοδομής στο «Κτήμα Απολλώνιο», στη θέση «Άγιος Σπυρίδωνας» Πόρτο Ράφτη, καθώς και (β) της εξάμηνης ισχύος 1273/19.11.2010 αδείας της Διεύθυνσης Πολεοδομίας Μαρκόπουλου, με την οποία επετράπη η κατεδάφιση «παλαιών διώροφων και ισόγειων κτισμάτων» στον ως άνω οικισμό, όπως η άδεια αυτή αναθεωρήθηκε με την 689/15.7.2011 πράξη του Τμήματος Πολεοδομίας και Πολεοδομικών Εφαρμογών του Δήμου Μαρκόπουλου ως προς τον χρόνο ισχύος της, λήγουσα την 18.11.2011.

2. Επειδή, η προσβαλλόμενη άδεια κατεδαφίσεως υπάγεται πλέον, κατ’ άρθρο 1 παρ. 1 περ. (θ) του ν. 702/1977 (Α΄ 268), όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 του ν. 2944/2001 (Α΄ 222), στην αρμοδιότητα του Διοικητικού Εφετείου. Η συμπροσβαλλόμενη εγκριτική πράξη της ΕΠΑΕ, όμως, η οποία, εκδοθείσα δυνάμει του παρατιθέμενου σε επόμενη σκέψη άρθρου 4 παρ. 7 του ν. 1577/1985, αποτελεί στην προκειμένη περίπτωση προϋπόθεση για την έκδοση της ανωτέρω αδείας, υπάγεται στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου της Επικρατείας και ειδικότερα του Ε΄ Τμήματος, διότι αφορά την εφαρμογή της νομοθεσίας για την προστασία του πολιτιστικού περιβάλλοντος. Με τα δεδομένα αυτά, συντρέχει κατ’ άρθρο 34 παρ. 1 του ν. 1968/1991 (Α΄ 150) νόμιμη περίπτωση να κρατηθεί, στο σύνολό της, η υπόθεση προς εκδίκαση στο Συμβούλιο της Επικρατείας λόγω της συνάφειας των προσβαλλομένων πράξεων (πρβλ. ΣΕ 3926/ 2008).

3. Επειδή, για την άσκηση της κρινόμενης αιτήσεως έχει καταβληθεί το νόμιμο παράβολο (1215009/2011 και 3091579/2011 έντυπα γραμμάτια παραβόλου σειράς Α).

4. Επειδή, με την ασκηθείσα παρέμβαση η δικαιούχος της προσβαλλομένης αδείας κατεδαφίσεως XX ζητεί, παραδεκτώς, την απόρριψη της αιτήσεως ακυρώσεως.

5. Επειδή, η αιτούσα, XX, προβάλλει ότι τα κτίσματα τα οποία αφορούν οι προσβαλλόμενες πράξεις αποτελούσαν την κατοικία του στο «Κτήμα Απολλώνιο» στο Πόρτο Ράφτη, η οποία είχε σχεδιασθεί από τον ίδιο και περιλάμβανε κέντρο συνεδρίων, υπαίθριο θέατρο, εκκλησία κ.λπ., ότι το έργο αυτό, όπως και ο σχεδιασμός του ευρύτερου οικιστικού συνόλου στο «Απολλώνιο», αποτελούν σημείο αναφοράς της μοντέρνας αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα και ότι συντρέχουν, συνεπώς, οι προϋποθέσεις για να κηρυχθεί διατηρητέο το επίδικο κτηριακό συγκρότημα. Ενόψει τούτων προβάλλεται ότι οι προσβαλλόμενες πράξεις, που επιτρέπουν την κατεδάφιση, εκδόθηκαν κατά παράβαση του άρθρου 4 του ν. 1577/1985 (Α΄ 210), καθώς και της κυρωθείσης με τον ν. 2039/1992 (Α΄ 61) Συμβάσεως της Γρανάδας.

6. Επειδή, η παρεμβαίνουσα προβάλλει ότι η αιτούσα στερείται εν προκειμένω εννόμου συμφέροντος αφενός διότι το επίδικο κτηριακό συγκρότημα μεταβιβάσθηκε σε τρίτους το έτος 1981 και αφετέρου διότι για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν κινήθηκε εκ μέρους της οποιαδήποτε διαδικασία για την προστασία του. Ο ισχυρισμός αυτός είναι απορριπτέος, καθόσον η αιτούσα, ..., έχει ηθικό έννομο συμφέρον για την άσκηση της κρινόμενης αιτήσεως, το οποίο δεν αναιρείται ούτε από την πώληση του ακινήτου ... στο παρελθόν ούτε από την παράλειψή της να υποβάλει αιτήσεις στα αρμόδια όργανα της Διοικήσεως για τον χαρακτηρισμό του επίδικου κτηρίου ως διατηρητέου ή ως μνημείου.

7. Επειδή, στην παράγραφο 7 του άρθρου 4 του προαναφερθέντος ν. 1577/1985 (βλ. άρθρο 110 παρ. 4 του Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας που κυρώθηκε με το π.δ. της 14-27.7.1999 [Δ΄ 580]), όπως το άρθρο αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 3 του ν. 2831/2000 (Α΄ 140), ορίζονται τα εξής: «Αίτηση για κατεδάφιση, επισκευή ή προσθήκη σε κτήριο που κατά την κρίση της πολεοδομικής υπηρεσίας μπορεί να χαρακτηριστεί ως διατηρητέο, παραπέμπονται στην πρωτοβάθμια ΕΠΑΕ. Η παραπομπή αυτή είναι υποχρεωτική αν το κτήριο βρίσκεται σε παραδοσιακό οικισμό. Αν η επιτροπή κρίνει ότι η επισκευή δεν θίγει το κτήριο ή ότι δεν συντρέχει λόγος να κινηθεί η διαδικασία χαρακτηρισμού του κτηρίου ως διατηρητέου, προωθείται η διαδικασία έκδοσης της οικοδομικής άδειας αν συντρέχουν και οι λοιπές νόμιμες προϋποθέσεις. Σε κάθε άλλη περίπτωση, με αιτιολογημένη έκθεση της ΕΠΑΕ αποστέλλεται στην αρμόδια υπηρεσία του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργείου. Στην περίπτωση αυτή η άδεια χορηγείται όταν γνωστοποιηθεί στην πολεοδομική υπηρεσία ότι το κτήριο δεν κρίνεται διατηρητέο ή αν παρέλθουν δώδεκα (12) μήνες από την κατάθεση του σχετικού φακέλου κατεδάφισης στην αρμόδια υπηρεσία του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργείου, χωρίς να εκδοθεί απόφαση χαρακτηρισμού του κτιρίου ως διατηρητέου …».

8. Επειδή, η έκδοση οικοδομικής αδείας και αδείας κατεδαφίσεως ύστερα από έγκριση της ΕΠΑΕ και οι σχετικές εγκριτικές πράξεις της επιτροπής αυτής αποτελούν σύνθετη διοικητική ενέργεια, στην εκδιδόμενη δε τελικώς άδεια ενσωματώνεται και η αντίστοιχη εγκριτική πράξη της ΕΠΑΕ, η οποία στερείται πλέον εκτελεστότητας, ελεγχόμενη επ’ ευκαιρία της προσβολής των αδειών που επακολουθούν. Συνεπώς, παραδεκτώς προσβάλλεται, εν προκειμένω, μόνο η 1273/19.11.2010 άδεια κατεδαφίσεως, όπως αναθεωρήθηκε ως προς τον χρόνο ισχύος της με την 689/15. 7.2011 πράξη, στην άδεια δε αυτή έχει ενσωματωθεί η αναφερόμενη στη σκέψη 2 υπό στοιχείο (α) πράξη της οικείας ΕΠΑΕ, που αποτελεί κατά νόμον αναγκαία προϋπόθεση, σύμφωνα με όσα εκτίθενται ανωτέρω, για τη χορήγηση της αδείας κατεδαφίσεως. Τυχόν πλημμέλειες, όμως, της σχετικής εγκριτικής πράξεως της ΕΠΑΕ, η οποία απαραδέκτως προσβάλλεται αυτοτελώς, ερευνώνται κατά την εξέταση της νομιμότητας της ανωτέρω αδείας κατεδαφίσεως (βλ. ΣΕ 3926/2008). Εξ άλλου, αίτηση ακυρώσεως η οποία έχει ασκηθεί τόσο κατά της κρίσεως της ΕΠΑΕ ότι ένα κτήριο δεν συγκεντρώνει τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά για να κινηθεί η διαδικασία χαρακτηρισμού του ως διατηρητέου, όσο και κατά της χορηγηθείσης, συνεπεία της ανωτέρω κρίσεως, αδείας κατεδαφίσεως του κτηρίου αυτού πριν από τη λήξη της ισχύος της αδείας αυτής, δεν καθίσταται αλυσιτελής εάν η άδεια κατεδαφίσεως εκτελεσθεί εν όλω ή εν μέρει. Και τούτο διότι υπό διαφορετική εκδοχή θα καθίστατο αδύνατος ο έλεγχος της αρχικής πράξεως της σύνθετης διοικητικής ενέργειας, ήτοι της κρίσεως της οικείας ΕΠΑΕ, οι συνέπειες της οποίας δεν είναι περιορισμένες κατά χρόνον αλλά εκτείνονται στο διηνεκές, με περαιτέρω αποτέλεσμα: (α) την αδυναμία της Διοικήσεως να οδηγηθεί, σε περίπτωση ευδοκιμήσεως της αιτήσεως ακυρώσεως, στον τυχόν χαρακτηρισμό του κτηρίου ως διατηρητέου και να διατάξει ακολούθως τις κατά νόμον ενέργειες για την προστασία του, καθώς και (β) την αδυναμία του αιτούντος να επιτύχει, σε περίπτωση αποδοχής της αιτήσεως ακυρώσεως, την ακύρωση για τον λόγο αυτό της οικοδομικής αδείας η οποία εκδόθηκε ύστερα από την ανωτέρω σύνθετη διοικητική ενέργεια, εφόσον την προσβάλει. Τέλος, εάν εντός του χρόνου ισχύος της προσβαλλομένης αδείας κατεδαφίσεως έχουν εκτελεσθεί οι προβλεπόμενες από αυτήν εργασίες, είτε εν όλω είτε εν μέρει, η λήξη της ισχύος της πριν από την πρώτη συζήτηση της υποθέσεως στο ακροατήριο δεν επιδρά στο αντικείμενο της δίκης (πρβλ. ΣΕ 2274/2011, 4540/2001, ΣΕ 3653/2009).

9. Επειδή, η παρεμβαίνουσα προβάλλει ότι εφόσον τα επίδικα κτίσματα δεν είχαν κηρυχθεί διατηρητέα και έχει ήδη συντελεσθεί η κατεδάφισή τους, η αίτηση ακυρώσεως ασκείται αλυσιτελώς. Ειδικότερα, προβάλλει ότι οι εργασίες κατεδαφίσεως δυνάμει των προσβαλλομένων αδειών άρχισαν την 1.11.2011 και ολοκληρώθηκαν την επομένη, 2.11. 2011, δηλαδή πριν από την κατάθεση της αιτήσεως ακυρώσεως [9.11. 2011] και ότι η κρινόμενη αίτηση πρέπει να απορριφθεί, προεχόντως για τον λόγο αυτό. Προσκομίζει δε σχετικώς δημοσιεύματα της εφημερίδας «Καθημερινή», καθώς και την από 22.12.2011 τεχνική έκθεση του μηχανικού Γ. Παπανικολάου, στην οποία αναφέρεται ότι όλες οι προβλεπόμενες στην προσβαλλόμενη άδεια εργασίες κατεδαφίσεως εκτελέσθηκαν την 1η και την 2α Νοεμβρίου, ότι την 4η Νοεμβρίου άρχισαν εργασίες που αφορούν την 688/2011 οικοδομική άδεια για την ανέγερση νέας οικοδομής, ότι στις 4, 7, 8 και 9 Νοεμβρίου «έγιναν οι προπαρασκευαστικές εργασίες που αφορούσαν στη χάραξη της εκσκαφής και στη διαλογή πέτρας η οποία θα χρησιμοποιηθεί στο νέο κτίσμα», ότι στις 10.11.2011 θεωρήθηκε η ανωτέρω 688/2011 άδεια και άρχισε η εφαρμογή της με την απομάκρυνση των μπάζων, ότι μετά τη γνωστοποίηση, την 11.11.2011, της προσωρινής διαταγής του Προέδρου του Ε΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας στον μηχανικό της παρεμβαίνουσας δεν εκτελέσθηκαν εργασίες, ότι «τα τμήματα που έχουν παραμείνει αφορούν σε υπόγεια που δεν περιλαμβάνονται στην άδεια κατεδάφισης και που η εμφάνισή τους [σε σχετική] φωτογραφία οφείλεται στην κλίση του εδάφους», ότι τα τμήματα αυτά παραμένουν «διότι ο περιβάλλων χώρος της νέας κατοικίας είναι στο υψόμετρο της οροφής του παλαιού υπογείου» και ότι ορισμένοι άλλοι τοίχοι «συγκρατούν χωματισμούς του οικοπέδου και θα παραμείνουν». Η παρεμβαίνουσα επικαλείται, μεταξύ άλλων, το 12916/11/11/11/17.11.2011 έγγραφο του Προϊσταμένου του Τμήματος Πολεοδομίας και Πολεοδομικών Εφαρμογών του Δήμου Μαρκόπουλου Μεσογαίας, στο οποίο αναφέρεται ότι στην επίδικη ιδιοκτησία «έγινε αυτοψία στις 16.11.2011 … όπου διαπιστώθηκε η κατεδάφιση κτισμάτων και έχουν μείνει τα υλικά κατεδάφισης». Περαιτέρω, με το υπόμνημα που κατατέθηκε την 13.6.2012, μετά τη συζήτηση της υποθέσεως, προβάλλει ότι συντρέχει περίπτωση καταργήσεως της δίκης, κατά το άρθρο 32 παρ. 2 του π.δ. 18/1989 (Α΄ 8), εφόσον η ισχύς της αδείας κατεδαφίσεως έληξε την 18.11.2011, μετά δηλαδή την άσκηση της αιτήσεως ακυρώσεως αλλά πριν από τη συζήτηση της υποθέσεως, η δε αιτούσα δεν επικαλέσθηκε λόγο ιδιαιτέρου εννόμου συμφέροντος για τη συνέχιση της δίκης.

10. Επειδή, εν προκειμένω, από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτουν τα εξής: Με το β.δ. της 14.10-10.11.1970 (Δ΄ 267), το οποίο εκδόθηκε δυνάμει του άρθρου 9 του ν.δ. της 17.7-16.8.1923 (Α΄ 228), καθορίσθηκαν «οι όροι και περιορισμοί δομήσεως εκτάσεως 72.000 τμ κειμένης εκτός εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου, παρά τον οικισμόν Αγ. Σπυρίδωνος, περιοχής Κοινότητος Πόρτο Ράφτη (Αττικής) και εμφαινομένης εις το … σχετικόν πρωτότυπον διάγραμμα». Ειδικότερα καθορίσθηκαν το μέγιστο ποσοστό καλύψεως, ο συντελεστής δομήσεως, η απόσταση των οικοδομών μεταξύ τους, καθώς και η απόστασή τους από τα όρια της εκτάσεως και από τον αιγιαλό. Το ως άνω διάταγμα τροποποιήθηκε με το β.δ. της 29.2-17.3.1972 (Δ΄ 64) ως προς τα όρια της εκτάσεως και καθορίσθηκαν νέα όρια που περιλαμβάνουν μεγαλύτερη έκταση, συνολικού εμβαδού 74.700 τμ. Με το π.δ. δε της 4-5.4.1974 (Δ΄ 90) καθορίσθηκαν όροι και περιορισμοί δομήσεως σε συνεχόμενη έκταση, εμβαδού 10 στρεμμάτων, και εγκρίθηκε η θέση και η διάταξη των ανεγερθησομένων οικοδομών. Εξ άλλου, δυνάμει των 16322/1971, 7871/1971, 7879/1971, 017978/1973, 019019/1973, 019020/1973 και 019021/1973 οικοδομικών αδειών της αρμόδιας πολεοδομικής υπηρεσίας επετράπη η ανέγερση οικοδομών σε ακίνητο ευρισκόμενο εντός της ανωτέρω εκτάσεως, η οποία φέρει την ονομασία «Κτήμα Απολλώνιον» ή «Κτήμα Δοξιάδη» (βλ. σχετικώς και την υπ’ αριθμ. 248050/1971 συμβολαιογραφική πράξη συστάσεως οριζοντίου ιδιοκτησίας). Με την από 3.9.2010 αίτησή της προς τη «Διεύθυνση Πολεοδομίας Μαρκόπουλου», η παρεμβαίνουσα XX ζήτησε άδεια για κατεδάφιση «παλαιών διώροφων και ισόγειων κτισμάτων», ανεγερθέντων δυνάμει των ανωτέρω οικοδομικών αδειών. Το υποβληθέν αίτημα εγκρίθηκε με την προσβαλλόμενη πράξη της ΕΠΑΕ, ήτοι με την υπ’ αριθμ. 3 πράξη της που έχει διατυπωθεί στο πρακτικό 18/16.9.2010, εκδόθηκε δε ακολούθως η επίσης προσβαλλόμενη 1273/19. 11.2010 άδεια της Διεύθυνσης Πολεοδομίας Μαρκόπουλου, ισχύουσα για έξι μήνες, με την οποία επετράπη η κατεδάφιση «παλαιών διώροφων και ισόγειων κτισμάτων». Κατόπιν σχετικού αιτήματος της παρεμβαίνουσας, η άδεια αυτή αναθεωρήθηκε, με την 689/15.7.2011 πράξη του Τμήματος Πολεοδομίας και Πολεοδομικών Εφαρμογών του Δήμου Μαρκόπουλου, για παράταση της ισχύος της μέχρι την 18.11.2011. Εξ άλλου, με την 688/1/ 1290/11/15.7.2011 πράξη του ως άνω Τμήματος Πολεοδομίας και Πολεοδομικών Εφαρμογών χορηγήθηκε στην παρεμβαίνουσα άδεια οικοδομής για «προσθήκη μιας μονώροφης και μιας διώροφης οικοδομής με υπόγειο και πισίνα και κοπή οκτώ δένδρων». Κατά της οικοδομικής αυτής αδείας η αιτούσα έχει ασκήσει ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας την υπ’ αριθμό καταθέσεως 497/19.1.2012 αίτηση ακυρώσεως.

11. Επειδή, ενόψει όσων έγιναν δεκτά ανωτέρω, στη σκέψη 8, ανεξαρτήτως εάν από το προαναφερθέν 12916/11/11/11/17.11.2011 έγγραφο της οικείας πολεοδομικής υπηρεσίας προκύπτει ολοσχερής κατεδάφιση των κτισμάτων τα οποία αφορούν οι προσβαλλόμενες πράξεις, εφόσον η αιτούσα πλήττει την άδεια κατεδαφίσεως επιδιώκοντας την ακύρωση της εμπεριεχόμενης σε αυτήν κρίσεως ότι το επίδικο κτήριο δεν συγκεντρώνει τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά για να κινηθεί η διαδικασία χαρακτηρισμού του ως διατηρητέου και έχει ασκήσει επίσης αυτοτελή αίτηση ακυρώσεως κατά της ως άνω 688/1/1290/11/15.7.2011 οικοδομικής αδείας για την ανέγερση νέας οικοδομής, η κρινόμενη αίτηση δεν είναι αλυσιτελής, όπως αβασίμως ισχυρίζεται η παρεμβαίνουσα, καθόσον με την τυχόν αποδοχή της είναι δυνατόν να οδηγηθεί η Διοίκηση σε χαρακτηρισμό του πληγέντος από την κατεδάφιση κτίσματος ως διατηρητέου και να διατάξει τα κατάλληλα για την προστασία του μέτρα. Εξ άλλου, ναι μεν η προσβαλλόμενη άδεια κατεδαφίσεως, όπως ακολούθως αναθεωρήθηκε, είχε περιορισμένη χρονική ισχύ και έληξε την 18.11.2011, ήτοι προ της συζητήσεως της υποθέσεως στο ακροατήριο, εφόσον, όμως, εντός του χρόνου ισχύος της εκτελέσθηκαν εργασίες κατεδαφίσεως, η λήξη της ισχύος της πράξεως αυτής δεν επιδρά επί του αντικειμένου της παρούσας δίκης (πρβλ. ΣΕ 2274/2011, 4540/2001 , ΣΕ 3653/2009).

12. Επειδή, από την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 4 παρ. 7 του ν. 1577/1985 συνάγεται ότι επί αιτήματος για κατεδάφιση, επισκευή ή προσθήκη σε κτήριο, όταν επιλαμβάνεται η οικεία ΕΠΑΕ προκειμένου να γνωμοδοτήσει εάν συντρέχει ή όχι λόγος για την κίνηση της διαδικασίας χαρακτηρισμού του ως διατηρητέου, είτε κατά τις διατάξεις της παραγράφου 2 του ιδίου άρθρου είτε κατά τις διατάξεις του άρθρου 6 του ν. 3028/2002 (Α΄ 153), η σχετική πράξη της επιτροπής αυτής πρέπει να είναι επαρκώς αιτιολογημένη, όχι μόνο στην περίπτωση που αποφαίνεται ότι συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για τον χαρακτηρισμό του κτηρίου αυτού ως διατηρητέου, αλλά και όταν κρίνει ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές (βλ. ΣΕ 3926/2008).

13. Επειδή, όπως προεκτέθηκε, με την από 3.9.2010 αίτησή της προς τη Διεύθυνση Πολεοδομίας Μαρκόπουλου, η παρεμβαίνουσα ζήτησε άδεια για κατεδάφιση «παλαιών διώροφων και ισόγειων κτισμάτων», ανεγερθέντων δυνάμει των ανωτέρω 16322/1971, 7871/1971, 7879/1971, 017978/1973, 019019/1973, 019020/1973 και 019021/1973 οικοδομικών αδειών, συνυπέβαλε δε τις άδειες αυτές, φωτογραφίες, το σχετικό συμβόλαιο συστάσεως οριζοντίου ιδιοκτησίας, καθώς και αιτιολογική έκθεση, με ημερομηνία «Ιούλιος 2009» που υπογράφεται από «μηχανικό», χωρίς μνεία του ονόματός του, και φέρει τη σφραγίδα της κατασκευαστικής εταιρείας «XX». Στην έκθεση αυτή αναφέρεται ότι το ακίνητο εντός του οποίου βρίσκονται τα προς κατεδάφιση κτίσματα ανήκει στον οικισμό «Απολλώνιον» περιοχής Πόρτο Ράφτη και έχει εμβαδόν 17.340 τμ, ότι το συνολικό εμβαδόν των προς κατεδάφιση κτισμάτων ανέρχεται σε 1.999,26 τμ, ότι ο φέρων οργανισμός των κτισμάτων αυτών είναι κατασκευασμένος εν μέρει από οπλισμένο σκυρόδεμα και εν μέρει από φέρουσα πλινθοδομή, οι δε τοιχοποιίες τους είναι από πλινθοδομή, ότι «τα υπό κατεδάφιση κτίσματα δεν είναι διατηρητέα ούτε παρουσιάζουν αξιόλογα αρχιτεκτονικά στοιχεία και κατασκευάστηκαν το 1971 και 1973, [ότι] δεν έχουν μέσα και έξω αρχιτεκτονικά στοιχεία που συνηγορούν ώστε να προταθούν ως διατηρητέα, [ότι] όλες οι εργασίες θα γίνουν με τους ισχύοντες κανονισμούς … [ότι] η κατεδάφιση θα γίνει με σκοπό την ανέγερση νέας σύγχρονης οικοδομής … με μηχανικά μέσα και με όλες τις απαραίτητες προφυλάξεις, με όλες τις σύγχρονες τεχνικές … [ότι] το κτίσμα είναι ανεξάρτητο στατικώς από τα όμορα [και ότι] … δεν έχει κατοικηθεί από ιστορικό πρόσωπο της περιοχής ούτε συνέβη σε αυτό κάποιο ιστορικό γεγονός». Το υποβληθέν αίτημα εγκρίθηκε, «από αισθητικής απόψεως και με την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι ισχύουσες διατάξεις», με την προσβαλλόμενη πράξη της ΕΠΑΕ (βλ. την τεθείσα επί της αιτήσεως κατεδαφίσεως σφραγίδα και το οικείο πρακτικό), εκδόθηκε δε ακολούθως η επίσης προσβαλλόμενη 1273/19.11.2010 άδεια, ισχύουσα για έξι μήνες, με την οποία επετράπη η κατεδάφιση «παλαιών διώροφων και ισόγειων κτισμάτων». Κατόπιν σχετικού αιτήματος της παρεμβαίνουσας, η άδεια αυτή αναθεωρήθηκε, με την 689/15.7.2011 πράξη του Τμήματος Πολεοδομίας και Πολεοδομικών Εφαρμογών του Δήμου Μαρκόπουλου, για παράταση της ισχύος της μέχρι την 18.11.2011. Η αιτιολογική έκθεση, με ημερομηνία «Μάιος 2011», που συνοδεύει την αίτηση αναθεωρήσεως είναι κατά περιεχόμενο ταυτόσημη με την ανωτέρω αρχικώς υποβληθείσα.

14. Επειδή, με την αίτηση ακυρώσεως προβάλλεται ότι τα κτίσματα τα οποία αφορούν οι προσβαλλόμενες πράξεις αποτελούσαν την κατοικία του αρχιτέκτονα-πολεοδόμου Κωνσταντίνου Δοξιάδη στο «Κτήμα Απολλώνιο» στο Πόρτο Ράφτη, η οποία είχε σχεδιασθεί από τον ίδιο και περιλάμβανε κέντρο συνεδρίων, υπαίθριο θέατρο, εκκλησία κλπ και, ότι το έργο αυτό, όπως και ο σχεδιασμός του ευρύτερου οικιστικού συνόλου στο «Απολλώνιο», αποτελούν σημείο αναφοράς της μοντέρνας αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα. Ενόψει τούτων προβάλλεται ότι οι προσβαλλόμενες πράξεις, που επιτρέπουν την κατεδάφιση του επίδικου κτηριακού συγκροτήματος, χωρίς αξιολόγηση, υιοθετώντας την ανωτέρω αιτιολογική έκθεση μηχανικού της κατασκευαστικής εταιρείας, στην οποία απλώς αναφέρεται ότι τα υπό κατεδάφιση κτίσματα δεν παρουσιάζουν αξιόλογα στοιχεία, εκδόθηκαν κατά παράβαση της κυρωθείσης με τον ν. 2039/1992 Συμβάσεως της Γρανάδας, καθώς και του άρθρου 4 του ν. 1577/1985. Προς αντίκρουση του λόγου αυτού η παρεμβαίνουσα προβάλλει ότι η ΕΠΑΕ, η οποία κατά νόμον είναι αρμόδια να κρίνει εάν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την κίνηση της διαδικασίας χαρακτηρισμού του προς κατεδάφιση κτηρίου, νομίμως και επαρκώς αιτιολόγησε εν προκειμένω την κρίση της, αποδεχόμενη τις εκτιμήσεις και τις διαπιστώσεις της προαναφερθείσης εκθέσεως του μηχανικού της ενδιαφερόμενης κατασκευαστικής εταιρείας.

15. Επειδή, σε μελέτες σχετικές με το έργο του Κωνσταντίνου Δοξιάδη, τις οποίες επικαλείται και προσκομίζει στο Δικαστήριο η αιτούσα, αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: «[Τ]ο ουσιαστικότερο πολεοδομικό έργο του Δοξιάδη στην Ελλάδα … είναι η δημιουργία νέων οικισμών … Στα τέλη του 1969 ξεκινά το σχεδιασμό του οικισμού ‘Απολλώνιο’ στο Πόρτο Ράφτη της Αττικής … Το Απολλώνιο … ξεκίνησε με ένα όραμα: το χειμώνα του 1958, ο Δοξιάδης επισκέπτεται … το Πόρτο Ράφτη. Εκεί, σε ένα λοφίσκο στη βόρεια πλευρά του όρμου, ο Δοξιάδης συλλαμβάνει την ιδέα ενός οικισμού που θα έχει τη χαρακτηριστική απλότητα και ομορφιά του ελληνικού νησιωτικού χωριού. Φαντάζεται μια πρότυπη κοινότητα κτισμένη στην ανθρώπινη κλίμακα, χωρίς δρόμους για τα αυτοκίνητα στο εσωτερικό της, με στενά κατηφορικά δρομάκια και σπίτια με αυλές που θα φιλοξενήσει καλλιτέχνες και διανοούμενους. Σχεδιάζει χώρους απομόνωσης που έχουν άμεση πρόσβαση σε μικρές πλατείες με πεζούλια … Σχεδιάζει θέατρο και επικλινείς αίθουσες που μπορούν να εξυπηρετήσουν τόσο τη διαβίωση όσο και την επικοινωνία σε ευρύτερους κύκλους. Τα σκαριφήματα και οι προσωπικές σημειώσεις του για το Απολλώνιο συσσωρεύονται για μια δεκαετία, ώσπου το 1969 αποφασίζει να υλοποιήσει το σχέδιό του. Σε οικόπεδα που έχει στο μεταξύ αποκτήσει αρχίζει ο τεχνικός και αρχιτεκτονικός σχεδιασμός του οικισμού. Ο Δοξιάδης ασχολήθηκε ο ίδιος με όλες τις λεπτομέρειες αυτού του έργου … ακόμη και με την επίβλεψη της κατασκευής … Είναι βέβαιο πως οι προσπάθειες του Δοξιάδη για την ολοκλήρωση του Απολλώνιου έδωσαν καρπούς, αλλά μόνον ως προς το αισθητικό αποτέλεσμα. Αυτό που δεν κατάφερε μ’ αυτό το καθαρά ουτοπικό σχέδιο -όπως αποδείχθηκε- ήταν να δημιουργήσει μια κοινότητα, που θα κατοικείτο από καλλιτέχνες και διανοούμενους …» (βλ. «Κωνσταντίνος Α. Δοξιάδης, Κείμενα - Σχέδια - Οικισμοί», Επιμέλεια Αλέξανδρος - Ανδρέας Κύρτσης, εκδόσεις Ίκαρος, Αθήνα 2006, σελ. 438 επ.). Το Απολλώνιο «αποτελεί για τον Κ.Α. Δοξιάδη δημόσιο μάθημα, μια έμπρακτη υπόμνηση δυνατοτήτων και επιδιώξεων που πάσχιζε να προάγει σ’ όλη του τη ζωή». Μια από τις γειτονιές του Απολλώνιου είναι το Κέντρο για Συμπόσια. Αποτελείται από το Κέντρο, ένα κτήριο με το προσωπικό εργαστήριο του αρχιτέκτονα και το οικογενειακό του σπίτι. Στο Κέντρο για Συμπόσια «δέκα δωμάτια - ξενώνες θα επιτρέπουν σε δέκα μέλη να ζουν ήσυχα, να κάνουν περιπάτους και να κολυμπούν, να ασκούνται, να πίνουν και να τρώνε … να σκέπτονται, να ομιλούν και ξανά να σκέπτονται. Οι κύριες συζητήσεις θα γίνονται σε μια ανοιχτή αίθουσα. Εκεί θα κάθονται τα δέκα μέλη και οι άλλοι θα μπορούν να τους ακούν από έναν βράχο, που έχει μεταμορφωθεί σε ένα φυσικό θέατρο, που επιτρέπει, επίσης, τη διαμόρφωση μικρών ομάδων και τη σχέση μεταξύ τους … Η αρχιτεκτονική ακολουθεί τις ίδιες αρχές που ισχύουν για το σύνολο της κοινότητας του Απολλωνίου: αυθεντικά ελληνική, απλή, γεννημένη από το τοπίο και τους ανθρώπους …» (βλ. «Ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης και το έργο του» Δεύτερος Τόμος, έκδοση του ΤΕΕ, σελ. 229 επ.). Η αίθουσα συμποσίων έχει έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα. Είναι διαμπερής, «από την πίσω πλευρά βγαίνει σε ένα αίθριο και από την μπροστά οδηγεί μέσα από ένα μεγάλο άνοιγμα σε βεράντα». Το στοιχείο αυτό «και η αμφιθεατρική τομή της δίνει την αίσθηση ενός κλειστού-ανοιχτού χώρου … Αν προσέξει κανείς καλύτερα συνειδητοποιεί ότι βρίσκεται μέσα σε ένα ‘υπαίθριο’ χώρο ο οποίος με τη σειρά του βρίσκεται μέσα σε ένα κέλυφος. Η σκάλα που συναντά διαδοχικά πλατώματα, τα ακανόνιστα σχήματα της κάτοψης, τα ψευδοανοίγματα στους πλαϊνούς τοίχους, οι επενδύσεις με εμφανή λιθοδομή, η πλακόστρωση με πέτρα στα δάπεδα, όλα αυτά τα στοιχεία δηλώνουν υπαίθριο χώρο. Αν φανταστούμε μάλιστα την αίθουσα τη νύχτα με τα δύο υαλοστάσια μπροστά και πίσω που ενώνουν το μέσα με το έξω και τα … φώτα που στο σκοτάδι εμφανίζονται σαν έναστρος ουρανός δεν μένει καμμία αμφιβολία. Ο Δοξιάδης παίζει τόσο με την οργάνωση του χώρου όσο και με τα υλικά ώστε να δώσει μια καθαρή οπτική εντύπωση. Αυτή ενός αρχαϊκού-παραδοσιακού, ελληνικού, υπαίθριου χώρου … Άλλωστε και το σπίτι του ίδιου του Δοξιάδη στο Απολλώνιο μοιάζει να έχει σχεδιαστεί ως ένα θεματικό περιβάλλον του οποίου οι χώροι, αναλογίες, το μέγεθός του (1765 τμ) υπερβαίνουν χρηστικούς κανόνες με στόχο να εξυπηρετήσουν μια εικονο-ποιητική λειτουργία … Δεν είναι τυχαίο ίσως ότι αργότερα, όταν αναζητούνται αγοραστές για το συγκεκριμένο σπίτι, ένας από τους υποψήφιους πελάτες είναι ο Salvador Dali» …» (περιοδικό Monumenta). Τέλος, στο από 14.12.2011 ψήφισμα της Γενικής Συνελεύσεως της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου διαλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: «Πέραν της ιστορικής σημασίας του συγκεκριμένου κτηρίου, η ίδια η κατοικία ως αρχιτεκτόνημα ήταν ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κτήρια κατοικιών της ελληνικής μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής. Η συνθετική δομή του, η οποία βασίζονταν στην ανάπτυξη πάνω σε μία πορεία (αρχιτεκτονικός περίπατος) ήταν μοναδική. Η αιθριακή διάταξη, η διαλεκτική σχέση με το εξωτερικό περιβάλλον, η δομική συμμετρία στα δωμάτια, η ένταξη των όγκων στο φυσικό ανάγλυφο ήταν στοιχεία που προέρχονταν από την συνειδητή αναφορά στην οργάνωση ενός αρχαίου οίκου. Αλλά και η εξωτερική μορφή με την μοντέρνα πλαστικότητα, τα διαμπερή υαλοστάσια και τα ακανόνιστα ανοίγματα πάνω στους πέτρινους τοίχους ήταν απολύτως πρωτότυπη και μοναδική για τα ελληνικά δεδομένα … Επιπλέον το κτήριο δημοσιεύθηκε πολλές φορές, όχι μόνο όταν κατασκευάσθηκε αλλά και πρόσφατα, σε σημαντικές εκθέσεις και εκδόσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό».

16. Επειδή, υπό τα ανωτέρω δεδομένα, η προσβαλλόμενη άδεια κατεδαφίσεως και η ενσωματωθείσα σ’ αυτήν σχετική έγκριση της ΕΠΑΕ δεν αιτιολογούνται νομίμως, όπως βασίμως προβάλλεται. Ειδικότερα, οι μεν πράξεις της Διοικήσεως δεν περιέχουν καθόλου αιτιολογία, καίτοι, όπως προεκτέθηκε, κατά το άρθρο 4 παρ. 7 του ν. 1577/1985 επί αιτήματος για κατεδάφιση, επισκευή ή προσθήκη σε κτήριο η σχετική πράξη της ΕΠΑΕ πρέπει να είναι αιτιολογημένη, όχι μόνο στην περίπτωση που αποφαίνεται ότι συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για τον χαρακτηρισμό του κτηρίου αυτού ως διατηρητέου, αλλά και όταν κρίνει ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές. Εξ άλλου, η προαναφερθείσα αιτιολογική έκθεση του ιδιώτη μηχανικού της παρεμβαίνουσας, στην οποία αναφέρεται ότι «τα υπό κατεδάφιση κτίσματα δεν είναι διατηρητέα ούτε παρουσιάζουν αξιόλογα αρχιτεκτονικά στοιχεία», δεν δύναται, προδήλως, να αναπληρώσει εν προκειμένω την ελλείπουσα αιτιολογία του αρμοδίου διοικητικού οργάνου (πρβλ. ΣΕ 3926/2008).

17. Επειδή, συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση και να απορριφθεί η παρέμβαση.

Διά ταύτα Δέχεται την αίτηση.

Ακυρώνει την 1273/19.11.2010 άδεια της Διεύθυνσης Πολεοδομίας Μαρκόπουλου, όπως αναθεωρήθηκε με την 689/15.7.2011 πράξη του Τμήματος Πολεοδομίας και Πολεοδομικών Εφαρμογών του Δήμου Μαρκόπουλου.

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου.

Επιβάλλει στην Περιφέρεια Αττικής και στην παρεμβαίνουσα τη δικαστική δαπάνη της αιτούσας, που ανέρχεται σε εννιακόσια είκοσι [920] ευρώ.

Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 21 Ιουνίου 2012 και στις 28 Ιανουαρίου 2013
Ο Προεδρεύων Σύμβουλος Η Γραμματέας


Ν. Ρόζος Ε. Δασκαλάκη

και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στις 6 Φεβρουαρίου 2013.

Η Πρόεδρος του Ε΄ Τμήματος Η Γραμματέας

Αγγ. Θεοφιλοπούλου Ε. Δασκαλάκη

ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΑΟΥ

Εντέλλεται προς κάθε δικαστικό επιμελητή να εκτελέσει όταν του το ζητήσουν την παραπάνω απόφαση, τους Εισαγγελείς να ενεργήσουν κατά την αρμοδιότητά τους και τους Διοικητές και τα άλλα όργανα της Δημόσιας Δύναμης να βοηθήσουν όταν τους ζητηθεί.
Η εντολή πιστοποιείται με την σύνταξη και την υπογραφή του παρόντος.
Αθήνα, ..............................................

Η Πρόεδρος του Ε΄ Τμήματος Ο Γραμματέας
κ.α.α.

3/07/2013
Αντίλαλος

sh

BACK TOP OF THE PAGE