ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ
TRANSPORTATIONS
ΑΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ + ΑΣΤΙΚΟ ΠΡΕΣΙΝΟ / URBAN SPACE + URBAN GREEN SPACE Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ / THE POWER OF WATER ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ / ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ
BIODIVERSITY / INTERCULTURALISM ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΙΠΑ / INDUSTRIAL REMNANTS ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ / TRANSPORTATIONS ΤΟΠΙΟ / LANDSCAPE    
   
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
   
 
 
  
 
BACK PRINT SEND TO A FRIEND [-]Α[+]
"Aπαρχές της πολεοδομικής προστασίας", το νέο βιβλίο του Αντώνη Ζήβα
Γεώργιος Μ. Σαρηγιάννης, ομότιμος καθηγητής Ε.Μ.Π.

Στο βιβλίο του "Aπαρχές της πολεοδομικής προστασίας" (εκδόσεις Περίπλους, Αθήνα 2013) ο Αντώνης Ζήβας, εξετάζει και αναλύει τις θεωρητικές αλλά και τις πρακτικές που αναπτύχθηκαν στον τομέα της προστασίας πολεοδομικών συνόλων και πόλεων, από την εμφάνιση του προβλήματος μέχρι κυρίως τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο με ορισμένες τελικές αναφορές στον Μεσοπόλεμο.

Περιλαμβάνει βασικά τρία κεφάλαια, στο πρώτο εξετάζει την εμφάνιση της πολεοδομίας στην Ευρώπη του 19ου αιώνα, και κυρίως στην Αγγλία, Γερμανία και Γαλλία, περνώντας εύστοχα μέσα από κριτική ανάλυση του Ενγκελς, του Hausmann και των γερμανών ή γερμανόφωνων συναδέλφων τους όπως ο Camilo Sitte (μιλάμε για ένα σύνολο αρχιτεκτόνων, πολιτικών και στελεχών της Εξουσίας), όπου αναλύει τόσο τις διαμορφούμενες σταδιακά έννοιες της προστασίας αλλά και τις αναλύσεις τους για την πόλη, όπως επίσης και το πολιτικό και οικονομικό παρασκήνιο των πολεοδομικών «θεωριών», πρακτικών και επεμβάσεων. Επεμβάσεων που ανάλογα με τις πολιτικές (ακόμη και στρατιωτικές) προθέσεις των μελετητών οδηγούσαν πολλές φορές σε διαφορετικές αντιλήψεις και αποτελέσματα, και επισημαίνει ο συγγραφέας τις διαφορές ανάμεσα στις αγγλικές, γαλλικές και γερμανοαυστριακές επεμβάσεις.

Στο δεύτερο κεφάλαιο ο συγγραφέας αναλύει την εξέλιξη της αρχιτεκτονικής και πολεοδομίας στον 19ο αιώνα και τις κυρίαρχες αντιλήψεις στον σχεδιασμό εκείνη την εποχή. Ξεκινά από την ανάλυση των εννοιών του «ιστορικισμού» και του «εκλεκτικισμού», τη «ρήξη με τους κλασικούς ρυθμούς και καταλήγει στην αισθητική θεώρηση της πολεοδομίας και την εμφάνιση του όρου «αστική τέχνη» (art urbain). Τα γνωστά σχέδια της Βιέννης, του Βερολίνου και άλλων πόλεων της κεντρικής Ευρώπης, σχολιάζονται και εντάσσονται στο θεωρητικό κλίμα εκείνης της εποχής.

Τέλος, στο τρίτο κεφάλαιο, αναλύεται και σχολιάζεται η ανάπτυξη της έννοιας της προστασίας των ιστορικών κέντρων (κατ’ αρχήν), οι θεωρητικές αρχές της και η αρχική διαμόρφωση επιτέλους και μιάς Νομοθεσίας. Αναλύεται επίσης η κατεύθυνση των εξυγιάνσεων των ιστορικών κέντρων (αυτό που στη γερμανόφωνη βιβλιογραφία αναφέρεται ως Auflockerung (αραίωση) ή Sanierung (εξυγίανση) –ο συγγραφέας χρησιμοποιεί τους ιταλικούς και γαλλικούς όρους diradamento, dégagement κ.λπ.) με όλα τα οικονομικά κίνητρά τους.

Πρόκειται για ένα βιβλίο, που με συνέπεια και ευσυνειδησία, με πλούσιες αναφορές στις πηγές, κυρίως του 19ου-αρχών του 20ού αιώνα, αλλά και συγχρόνων μελετητών, δίνει μια ακριβή εικόνα αυτής ακριβώς της έννοιας: της προστασίας των ιστορικών κέντρων και της εξέλιξής της. Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν παραγνωρίζει τα πολιτικά υπόβαθρα και δεν μένει σε απλή ιστορική θεώρηση, και η σημασία του είναι διπλή, πληροφόρησης αλλά και πρόκλησης σε διάλογο. Ιδίως σήμερα που η πολιτιστική μας κληρονομιά και ειδικά στην Αρχιτεκτονική και Πολεοδομία υφίσταται ισχυρές πιέσεις από κερδοσκοπικούς κύκλους, επενδυτές, τραπεζικά ιδρύματα, εφοπλιστικό κεφάλαιο κ.ά. που προσπαθούν να κερδοσκοπήσουν με κάθε τρόπο «αξιοποίησης» της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Και δυστυχώς δεν έχουμε πλέον να κάνουμε με τον μικροϊδιοκτήτη που θέλει να μετατρέψει το νεοκλασικό του σε πολυκατοικία αλλά με το Τραπεζικό Ίδρυμα που απλώνει τα χέρια του επάνω σε όλο το ιστορικό κέντρο: «mani sulla cittá», για να θυμηθούμε και τον Francesco Rosi, και τον ιταλικό νεορεαλισμό του '60.

giorgossariyannis@yahoo.com

23/01/2014
BACK TOP OF THE PAGE