ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ
TRANSPORTATIONS
ΑΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ + ΑΣΤΙΚΟ ΠΡΕΣΙΝΟ / URBAN SPACE + URBAN GREEN SPACE Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ / THE POWER OF WATER ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ / ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ
BIODIVERSITY / INTERCULTURALISM ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΙΠΑ / INDUSTRIAL REMNANTS ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ / TRANSPORTATIONS ΤΟΠΙΟ / LANDSCAPE    
   
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
   
 
 
  
 
BACK PRINT SEND TO A FRIEND [-]Α[+]
Περί προστασίας και αποκατάστασης της δημοτικής αγοράς της Χαλκίδας
Ελληνικό τμήμα ICOMOS

Αθήνα, 3 Ιανουαρίου 2016 α.π. 1342 ΙCOMOS

Έπειτα από πολυετείς προσπάθειες, στη διάρκεια των οποίων παρατηρήθηκαν αβελτηρίες και παλινωδίες, το Δεκέμβριο του 2014 η Δημοτική Αγορά της Χαλκίδας χαρακτηρίστηκε ως μνημείο (με την α.π. ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΜΤΕ/ΔΠΑΝΣΜ/340156/37789/976/23.12.2014 Υπουργική Απόφαση). Ο χαρακτηρισμός αφορά στη μετωπική πτέρυγα της Αγοράς (χωρίς τις μεταγενέστερες επεμβάσεις), «η οποία λόγω της σχετικά καλής κατάστασης διατήρησής της και των αναστρέψιμων(sic) επεμβάσεων, τις οποίες έχει δεχθεί, διατηρεί σε μεγάλο βαθμό τα αυθεντικά αρχιτεκτονικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά της μετάβασης από τον όψιμο ιστορισμό στο μοντέρνο κίνημα».

Σύμφωνα με το χαρακτηρισμό, διατηρούνται το περίγραμμα και ο όγκος των υπόλοιπων τμημάτων της Α΄ φάσης (1883-87) και Β΄ φάσης (1931-33), με τη διατήρηση των αυθεντικών μορφολογικών και αρχιτεκτονικών στοιχείων, όπου αυτά διασώζονται, με στόχο την αποκατάστασή τους, στο πλαίσιο μιας συνολικής μελέτης για την αξιοποίηση και επανένταξή τους στον πυρήνα της κοινωνικής, οικονομικής, πολιτιστικής και πολιτισμικής ζωής της πόλης».

Μετά την κήρυξη του μνημείου, ο Δήμος Χαλκίδας διατύπωσε την πρόθεσή να προκηρύξει αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για την εκπόνηση μελέτης αποκατάστασης της Αγοράς και ζήτησε από το ΥΠΠΟΑ να καθορίσει το πλαίσιο αρχών της προκήρυξης (η υπόθεση θα συζητηθεί στο ΚΣΝΜ, στις 14 Ιανουαρίου 2016, αλλά όπως θα αναλυθεί ακολούθως, στερείται νοήματος).

Το ελληνικό τμήμα του ICOMOS εξ αρχής είχε ταχθεί υπέρ του χαρακτηρισμού της Δημοτικής Αγοράς ως διατηρητέου μνημείου και έχει αγωνιστεί και εργασθεί γι’ αυτό, με πάρα πολλά μέλη του. Επειδή, όμως, της κήρυξης του μνημείου έχουν ακολουθήσει διάφορες προσπάθειες (διατυπωμένες ή υπόρρητες) διερμηνείας της Υπουργικής Απόφασης και των ενεργειών, που αυτή πρέπει να δρομολογήσει, θέλουμε να τονίσουμε πως η κείμενη νομοθεσία δεν αφήνει περιθώρια διαμφισβητήσεων.

Σύμφωνα με το Νόμο για την προστασία των Αρχαιοτήτων (Ν. 3028/2002, άρθρο 40, παρ. 1 και 4) εργασίες σε ακίνητο μνημείο «διενεργούνται σύμφωνα με μελέτη, η οποία εγκρίνεται από την Υπηρεσία, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου» και με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού «τίθενται οι ειδικότεροι κανόνες που διέπουν την εκπόνηση των μελετών και την εκτέλεση των εργασιών». Κατά συνέπεια, σε κηρυγμένο μνημείο δεν μπορεί να προκηρυχθεί αρχιτεκτονικός διαγωνισμός, παρά μόνο η σύνταξη μελέτης στερέωσης και αποκατάστασης, η οποία θα υποβληθεί στις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΠΟΑ, με τον προβλεπόμενο τρόπο. Τυχόν επεμβάσεις διάφορων τύπων, με προσθήκες ή καθαιρέσεις στο εσωτερικό, την πρόσοψη και τον εσωτερικό ή περιβάλλοντα χώρο του, θα πλήξουν το διατηρητέο χαρακτήρα του μνημείου και θα διασπάσουν τον ενιαίο και αδιάσπαστο χαρακτήρα του ως συνόλου.

Σε έναν αρχιτεκτονικό διαγωνισμό αναζητείται αρχιτεκτονική λύση, κάτι που εδώ δεν έχει νόημα, καθώς όλα είναι δεδομένα. Αυτό που απαιτείται είναι να ακολουθηθεί η νόμιμη διαδικασία, για την εκπόνηση της σχετικής μελέτης. Ο Δήμος, ως κύριος του κτηρίου, μπορεί να το κάνει με τις τεχνικές υπηρεσίες του ή να προσλάβει όποιον νομίζει ως κατάλληλο για το σκοπό αυτό ή να θέσει σχετικούς όρους διακήρυξης σχετικής μελέτης, οι οποίοι θα είναι και υπόψη του Υπουργείου Πολιτισμού, όπως: Τάξη πτυχίου μελετητή, εμπειρία εκπόνησης μελετών παρόμοιας φύσης, μικρό πλήθος εν ενεργεία μελετών του μελετητή, ώστε να εξασφαλίζεται η εμπρόθεσμη παράδοση της μελέτης κ.τ.λ.

Ένα κτήριο, όταν χαρακτηριστεί ως μνημείο, τυγχάνει της αυτής ακριβώς προστασίας, όπως και οποιοδήποτε άλλο, κατά την ελληνική νομοθεσία. Δεν υφίσταται διάκριση μνημείων ως προς τη σημασία τους. Αντιστοίχως και κατ’ αναλογία, θα μπορούσε να προκηρυχθεί αρχιτεκτονικός διαγωνισμός για την Ακρόπολη των Αθηνών, τον Παρθενώνα, το Ερέχθειο και τα λοιπά μνημεία του βράχου;

Η Δημοτική Αγορά της Χαλκίδας δεν μπορεί να αποτελέσει (γενικώς) πεδίο ζύμωσης και ανάπτυξης ιδεών από τυχόν διαγωνιζόμενους μελετητές ούτε και να χρησιμοποιηθεί προσχηματικά, ώστε να συμπεριληφθούν άσχετα ως προς αυτό ζητήματα (όπως η ανάπλαση του περιβάλλοντος του Δικαστικού Μεγάρου ή η βιοκλιματική ανάπλαση του χώρου στάθμευσης έναντι αυτού).

Η Δημοτική Αγορά της Χαλκίδας, με αδιάλειπτη παρουσία για πάνω από 120 χρόνια, αποτελεί πλέον ένα αντιπροσωπευτικό μνημείο της νεώτερης ιστορίας της πόλης, συνενώνοντας στοιχεία δύο διαφορετικών αρχιτεκτονικών ρυθμών, που συνυπάρχουν κατά μείζονα λόγο αρμονικά. Η προστασία και αποκατάστασή της της πρέπει να γίνει σύμφωνα με τη διεθνή και ελληνική νομοθεσία και με σεβασμό στην τοπική κοινότητα, με της οποίας την καθημερινότητα έχει ταυτιστεί.

Για το Δ.Σ. του Ελληνικού I.C.O.MO.S.

Ο Πρόεδρος Δρ Αθανάσιος Νακάσης, Αρχιτέκτων Msc

2/01/2016
BACK TOP OF THE PAGE