ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ
TRANSPORTATIONS
ΑΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ + ΑΣΤΙΚΟ ΠΡΕΣΙΝΟ / URBAN SPACE + URBAN GREEN SPACE Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ / THE POWER OF WATER ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ / ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ
BIODIVERSITY / INTERCULTURALISM ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΙΠΑ / INDUSTRIAL REMNANTS ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ / TRANSPORTATIONS ΤΟΠΙΟ / LANDSCAPE    
   
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
   
 
 
  
 
BACK PRINT SEND TO A FRIEND [-]Α[+]
H MONUMENTA για τη δημοτική αγορά της Χαλκίδας, ένα μνημείο σε συνεχή κίνδυνο

Η Χαλκίδα, όπως και πολλές πόλεις της Ελλάδας, έχει δημοτική αγορά, ένα πολύ ενδιαφέρον συγκρότημα κτηρίων, δημιούργημα δύο εποχών, στο οποίο αντικατοπτρίζεται η ιστορία της πόλης αλλά και η στάση των πολιτών απέναντι στα ιστορικά κτήρια.

Γύρω στα τέλη του 19ου αιώνα ξεκίνησαν οι εργασίες ανέγερσης μιας αγοράςσε πλάτωμα που επί αιώνες λάμβανε χώρα υπαίθριο παζάρι σε σχήμα Π με πετρόκτιστες και κεραμοσκεπείς πτέρυγες στα όρια του τετραγώνου προς τις οδούς Αρεθούσης, Κριεζώτου, τη λεωφόρο Ελ. Βενιζέλου. Το 1932 η Αγορά απέκτησε ένα νέο τμήμα που σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Σόλων Κυδωνιάτης μαζί με τον μηχανικό Γ. Βαγιανό, οι οποίοι κέρδισαν με το ψευδώνυμο «Νεοέλληνες» το πρώτο βραβείοστον πανελλήνιο αρχιτεκτονικό διαγωνισμό που προκήρυξε ο Δήμος. Το νέο κτήριο ενσωματώθηκε αρμονικά στο παλιό συγκρότημα δίνοντάς του μια νέα σύγχρονη μορφή, με στοιχεία του μοντερνισμού. Η εικόνα που έχει σήμερα το κτίσμα, τίποτα δεν θυμίζει από το ένδοξο παρελθόν. Εγκατάλειψη, φθορά, σκουπίδια είναι αυτό που βλέπουν καθημερινά οι κατοικοι και οι επισκέπτες της Χαλκίδας, ένα απαξιωμένο μνημείο που ζητά προστασία και ανάδειξη και όχι κατεδάφιση.

Η σταδιακή εγκατάλειψη των καταστημάτων ξεκίνησε τη δεκαετία του 1970 για να καταλήξει τη δεκαετία του 1990 με λιγοστούς ενοικιαστές και αρκετή υποβάθμιση. Ο Δήμος Χαλκίδας σχεδίαζε την κατεδάφισή της. Το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων γνωμοδότησε τότε, μη έχοντας αρκετά στοιχεία τεκμηρίωσης της αξίας του, υπέρ του μη χαρακτηρισμού της ως συγκροτήματος το οποίο χρήζει ειδικής κρατικής προστασίας (πράξη αρ. 4/82.1990). Στα μέσα της δεκαετίας του 2000 η κατεδάφιση προτάσσεται και οι πολίτες της Χαλκίδας και άλλοι φορείς αρχίζουν μια προσπάθεια διάσωσης του Μνημείου.Το 2006 το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, ύστερα από αναπομπή του θέματος, γνωμοδότησε υπέρ του χαρακτηρισμού της ως μνημείου, με θετική εισήγηση της Εφορείας Νεωτέρων Μνημείων (ΦΕΚ 604/τ'Β/15.5.2006). Πολίτες και Φορείς παρέστησαν στο Συμβούλιο υποστηρίζοντας την κήρυξή της Αγοράς ως ενός διατηρητέου μνημείου με αρχιτεκτονικές, πολεοδομικές και ιστορικές αξίες. Η Δημοτική Αρχή ήταν κατά του χαρακτηρισμού της ως μνημείου. Η Ομάδα Πρωτοβουλίας Πολιτών, καταστηματάρχες ενοικιαστές καταστημάτων της δημοτικής αγοράς, η Σχολή Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ και η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος πρωτοστάτησαν τότε στον αγώνα. Στα χρόνια που ακολούθησαν ο Δήμος συνέταξε μελέτη αποκατάστασης η οποία, παρά τη συνολική κήρυξη του μνημείου, πρότεινε την καθαίρεση δύο εκ των πτερύγων του κτηρίου. Το ΚΣΝΜ συνεδρίασε και γνωμοδότησε υπέρ της έγκρισης του πορίσματος του πρακτικού της Επιτροπής του άρθρου 41 του Νόμου 3018/02 και στην άμεση λήψη μέτρων υποστύλωσης των προβόλων, στην καθαίρεση κατόπιν μελέτης των ετοιμόρροπων τμημάτων των πλακών, δοκών και προβόλων καθώς και στην υποβολή μελέτης για τη μελλοντική αποκατάσταση και αξιοποίησης της Αγοράς. Η απαξίωση της Αγοράς συνεχίστηκε αφού κανένας καθαρισμός δεν έγινε, ενώ η αποψίλωση της ειδικά τον τελευταίο καιρό που το θέμα της προστασίας της έχει επανέλθει στο προσκήνιο, ήταν η μόνη "φροντίδα" για το Μνημείο.

Το 2013 βγήκε απόφαση του ΣτΕ, η οποία ακύρωνε την απόφαση κήρυξης της Αγοράς ως μνημείου από το ΥΠΠΟ, για τυπικούς και μόνο λόγους, που αφορούσαν στην διαδικασία συνεδρίασης, λόγω της μη νόμιμης πρόσκλησης δύο μελών του ΚΣΝΜ. Την προσφυγή στο ΣτΕ είχε κάνει πρώην δήμαρχος της Χαλκίδας. Η απόφαση του ΣτΕ όριζε την επανεξέταση του θέματος από το ΚΣΝΜ σύμφωνα με τις τυπικές διαδικασίες, και σύντομα αυτό προβλέπεται να γίνει. Ο επαναχαρακτηρισμός του συνόλου ως μνημείου δεν φαίνεται τόσο βέβαιος. Η Πρωτοβουλία Ομάδας Πολιτών για τη διάσωση και επαναλειτουργία της δημοτικής Αγοράς Χαλκίδας έχει ξεκινήσει μια προσπάθεια για τον συνολικό χαρακτηρισμό του συγκροτήματος. Οργανώνει μάλιστα τη Δευτέρα 10 Μαρτίου στις 7.30μ.μ. εκδήλωση - συζήτηση με θέμα «Αλήθειες για τη Δημοτική Αγορά της Χαλκίδας», που θα διεξαχθεί στο Θέατρο Παπαδημητρίου στη Χαλκίδα.
Το ιστορικό των ενεργειών για τη Δημοτική Αγορά δείχνει από τη μια μεριά ότι η κυρίαρχη τάση των Δημοτικών Αρχών είναι η κατεδάφιση, μερίδας των πολιτών να απαλλαγούν από το απαξιωμένο μνημείο, άλλης μερίδας πολιτών -ευτυχώς αρκετά μεγάλης- να διασωθεί και να αποκατασταθεί και των Αρμοδίων Φορέων άλλοτε υπέρ και άλλοτε κατά του χαρακτηρισμού του. Μια συνολική μελέτη που να δείχνει πώς αυτό το αρχιτεκτονικό συγκρότημα θα μπορούσε να αποκατασταθεί, να εκσυγχρονισθεί και να καλύψει τις ανάγκες που έχει πραγματικά η πόλη δεν έγινε ποτέ. Όλη η ενέργεια αναλώνεται στο πως θα απαξιωθεί και κατεδαφισθεί. Οι τοπικές κοινωνίες στη σημερινή εποχή καλούνται να παίξουν έναν ουσιαστικό ρόλο στη διατήρηση της ταυτότητας των πόλεων - οι κάτοικοι της Χαλκίδας το γνωρίζουν- μέσα από την προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, που για τη Χαλκίδα είναι λιγοστή η διατήρησή της.

Η MONUMENTA από την αρχή τάχθηκε υπέρ της διατήρησης της Δημοτικής Αγοράς και εξακολουθεί να πιστεύει ότι η Δημοτική Αγορά της Χαλκίδας ένα από τα λιγοστά πια δείγματα της νεότερης ιστορίας της πόλης, ένα έργο που πληροί όλες τις προϋποθέσεις να χαρακτηρισθεί μνημείο -ιστορικότητα, έργο με αρχιτεκτονικές αξίες, γνωστού αρχιτέκτονα, τοπόσημο- και πρέπει να χαρακτηρισθεί διατηρητέο μνημείο στο σύνολό της. Παρά τις φθορές μπορεί να γίνει μια μελέτη -που θα προκύψει από διαγωνισμό, όπως έγινε και στην εποχή του Κυδωνιάτη- που θα αποκαθιστά και θα εκσυγχρονίζει τα κτήρια μετατρέποντάς τα σε έναν χώρο σημείο αναφοράς, σε ένα κόσμημα της πόλης.

info@monumenta.org

7/03/2014
BACK TOP OF THE PAGE
Το 2006 η Δημοτική Αρχή αγωνίζεται για τον μη χαρακτηρισμό ως μνημείου της Αγοράς!
Αναπαράσταση της Δημοτικής Αγοράς του 1890 (Φωτεινή Μπέλλιου)
Πηγή: Αρχείο Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής, Μουσείο Μπενάκη
Πηγή: Αρχείο Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής, Μουσείο Μπενάκη
Αναπαράσταση της Δημοτικής Αγοράς του 1960 (Φωτεινή Μπέλλιου)
Δημοτική Αγορά, 2012